ADHD en Ritalin bij kinderen

Berichtgeving in de media

In de media verschijnen steeds weer berichten over (te) grote hoeveelheden kinderen en jongeren die ritalin of vergelijkbare medicatie gebruiken. Veel van deze kinderen zouden helemaal geen ADHD hebben, maar gewoon een vervelende periode, en zijn het slachtoffer van een 'mode-diagnose'. Hier zit ongetwijfeld een kern van waarheid in: alle kinderen doorlopen fases waarin hun impulscontrole en activiteit gemakkelijk met ADHD verward kan worden. Een deel van deze kinderen heeft wellicht onterecht de diagnose ADHD gekregen en gebruikt daar nu medicatie voor. Cijfers over deze 'overdiagnose' zijn er echter niet, alleen algemene cijfers over het aantal kinderen met ADHD (80.000) en het aantal kinderen dat ritalin gebruikt (35.000) - deze bewijzen juist het tegendeel.

Een ander veel voorkomend argument tegen de diagnose ADHD en het gebruik van ritalin bij kinderen is dat het gemakzucht is van de ouders of behandelaar, die niet op een intensieve manier zelf de hyperactiviteit aan willen pakken, door aanpassingen te maken in de opvoeding, leefomgeving en het eetpatroon. Dit soort aanpassingen zullen 'echte' ADHD-klachten echter niet laten verdwijnen, ze zullen hooguit minder last opleveren, zolang u de regels volhoudt. Dat is prima te doen als een kind 8 is, maar het wordt een stuk lastiger of zelfs onmogelijk als het kind in de pubertijd komt. En pas als de 'veilige kooi' van thuis wordt verruild voor een gehorige studentenkamer, met nachtelijke uitstapjes, drank, magnetronmaaltijden, geestverruimende middelen en volledige eigen verantwoordelijkheid zal duidelijk worden in hoeverre de aanpassingen thuis hun vruchten hebben afgeworpen.

Een laatste vaker gehoord anti-ritalin bericht is dat er niet in het kind zelf, maar in de maatschappij iets zou moeten veranderen, zodat mensen met ADHD daar gewoon hun plaats zouden krijgen, zonder dat hun gedrag als ongewenst wordt gezien. Een inzichtloos uitgangspunt, dat zich volledig richt op hyperactiviteit en voorbijgaat aan de overige symptomen en de problemen die ADHD'ers vaak met zichzélf ervaren. Met ADHD wordt je vaak beperkt in je functioneren. Je slikt dus ritalin om beter te kunnen functioneren, niet omdat de maatschappij anders last van je heeft. Om diezelfde reden gebruikt een astma-patiënt een inhaler en iemand die slecht ter been is een rolstoel.

Onderdiagnose

Een ongewenst resultaat van dit soort éénzijdige berichtgeving is dat het makkelijk kan leiden tot onderdiagnose van kinderen die wél ADHD hebben. Ouders van een kind met ADHD-symptomen zullen door de voortdurende aanvallen op mogelijk onterechte diagnoses en het gebruik van ritalin minder snel geneigd zijn hun kind te laten onderzoeken of behandelen. Geen enkele ouder wil tenslotte gezien worden als 'weer zo iemand' die zijn of haar lastige kind uit gemakzucht 'drogeert'.

Maar als het kind daadwerkelijk ADHD heeft ontneem je hem daarmee wel de kans op een leven dat aansluit op zijn eigen mogelijkheden. Om als (jong)volwassen ADHD'er zonder behandeling te kunnen functioneren dien je over flinke capaciteiten te beschikken om de ADHD te kunnen compenseren. Goede sociale vaardigheden en een bovengemiddelde intelligentie kunnen je bijvoorbeeld door een opleiding heen slepen wanneer je door ADHD grote moeite hebt met je motivatie, organisatie, impulscontrole en/of concentratie. Maar wat zou het schooladvies zijn geweest als het kind op de lagere school géén last van zijn ADHD had gehad? En welke vervolgopleiding zou daar achteraan komen? En wat voor baan, wat voor huis, wat voor partner, etc?

Onder- én overdiagnose voorkomen

Angst voor een verkeerde diagnose of behandeling, opgeroepen door dit soort berichtgevingen, mag daarom nóóit een reden zijn om niet te (laten) onderzoeken waarom een kind afwijkend gedrag vertoont, of dat gedrag niet te behandelen. Kinderen zonder ADHD die toch de diagnose ADHD én ritalin krijgen hebben de pech dat zowel de gekozen specialist als de ouders blijkbaar niet weten wat ADHD precies is. Dat is echter prima te voorkomen door zélf te weten waar je over praat:

• Zorg dat je je vooraf goed voor laat lichten - wéét wat ADHD precies is en waar de behandeling bij kinderen vaak uit bestaat.
• Zoek de juiste specialist met de juiste ervaring.
• Laat je op basis van het onderzoek opnieuw goed voorlichten over de aanbevolen behandeling én de alternatieve mogelijkheden.
• Kies (eventueel met de specialist) welke behandeling de beste is.
• Wees bij ritalin zeker aan het begin van de behandeling alert op eventuele bijwerkingen - schadelijke bijwerkingen komen zeer zelden voor, en kunnen zo goed als uitgesloten worden als je er alert op bent.
• Stel de leerkracht op de hoogte.
• Evalueer geregeld de vordering van de behandeling met de specialist.
• Zoek bij twijfel over de specialist een nieuwe specialist.